Marzenie Julii / Nadejdą lepsze czasy (2014) + spotkanie z Hanną Polak / DOCS AGAINST GRAVITY 2015


Indywidualizm, talent, szczere i głębokie spojrzenie na rzeczywistość  to jedne z wielu słów, którymi możemy zdefiniować twórczość polskiej artystki Hanny Polak. Znana i ceniona na całym świecie swoją przygodę z X muzą rozpoczęła wiele lat temu, studiując najpierw na Wydziale Aktorskim i Wiedzy o Teatrze w PWST, potem na Wydziale Operatorskim moskiewskiego W.G.I.K. pod okiem Wadima Jusowa - wybitnego operatora najznakomitszych twórców rosyjskiego kina. Podczas swojej wieloletniej kariery otrzymała szereg prestiżowych nagród i wyróżnień, w tym nominację do Oscara za film Dzieci z Leningradzkiego w 2005 roku. Swoją aktywność artystyczną nie ogranicza jedynie do reżyserii. Jest również producentem, scenarzystą, operatorem i fotografem. W 1997 roku stworzyła fundację Aktywna Pomoc Dzieciom (ang. Active Child Aid) współpracującą z UNICEF, w ramach której działa na rzecz rosyjskich dzieci ulicy. W kolejnych latach poszerzyła swoją działalność o takie kraje jak Polska, Norwegia, Szwecja oraz Anglia.

Rosja stała się artystce bardzo bliska odkąd w 1995 roku przyjechała do Moskwy. Początkowo z grupą znajomych zaczęła pomagać starszym ludziom. Później jej życiowa droga przecięła się z losem bezdomnych dzieci. Spotkanie to było na tyle poruszającym doświadczeniem, że powstał pomysł nakręcenia filmu. Dzieci z Leningradzkiego realizowane były dwa lata przez Hannę Polak i Andrzeja Celińskiego. Obraz opowiada o losach dzieci porzuconych przez rodziców, uciekinierów z domu rodzinnego bądź z domu dziecka, tułających się i walczących o przetrwanie na Dworcu Leningradzkim. Twórcy nie mieli żadnego finansowanego wsparcia, mogli liczyć jedynie na najbliższych przyjaciół i swoje umiejętności. Zdjęcia realizowane były często niewielką kamerą cyfrową bez pomocy ekipy filmowej. Musieli zmierzyć się także z rozterkami natury moralnej i etycznej. Dzieci bardzo szybko zaakceptowały ten projekt, ponieważ znały wcześniej reżyserkę i darzyły ją zaufaniem. Na planie twórcy filmu zetknęli się ze skrajną nędzą i licznymi nałogami. Byli świadkami drastycznych scen bijatyk i  śmierci. Aby nakręcić ten dokument, nie ingerując w filmowaną rzeczywistość, musieli zaakceptować rzeczy, których normalnie się nie akceptuje. Dokument miał na celu nagłośnienie i zwiększenie świadomości społecznej na temat sytuacji bezdomnych dzieci i młodzieży. Był swego rodzaju krzykiem o pomoc, który się opłacił. Zainteresowała się nim stacja HBO, która pomogła przepisać go na taśmę filmową i w sierpniu 2004 r. odbyła się jego kinowa premiera.

kadr z filmu Marzenie Julii 3

Już na kilka lat przed docenionymi Dziećmi z Leningradzkiego Polak zaczęła dokumentować na taśmie filmowej życie młodych ludzi żyjących na wysypisku śmieci na obrzeżach Moskwy. Od 2000 roku przed kolejne czternaście lat towarzyszyła Julii, wówczas dziesięcioletniej dziewczynce. Z zebranych materiałów powstał dokument Marzenie Julii / Nadejdą lepsze czasy, który jest opowieścią o dorastaniu i marzeniach o przyszłości z dala od miejsca, w którym żyje bohaterka. Jej domem jest Swałka, największe składowisko odpadów w Europie, zaledwie 20 km od stolicy Rosji. Kamera towarzyszy dziewczynie i innym mieszkańcom w różnych okresach ich dramatycznego losu. To intymny portret życia w bardzo trudnych warunkach, a także ludzi będących poza nawiasem społeczeństwa. Sama autorka w jednym z wywiadów mówi: Myślę, że to bardzo uniwersalna historia, która opowiada o pięknie człowieczeństwa, które przejawia się nawet w najbardziej upokarzających warunkach, a może właśnie na przekór wszystkiemu widać je bardziej wyraziście na tle tego horrendum, które się tam odbywa. Dla mnie ten film opowiada też o nas samych. Projekt ten jest również unikalny, ponieważ powstawał na przestrzeni 14 lat[1].

Tłem dla obrazu stają się historyczne i polityczne wydarzenia w Rosji, które umieszczają bohaterów w czasie i przestrzeni, a co za tym idzie widz ma szansę lepiej zrozumieć ich sytuację. Jak wspomina Hanna Polak nie jest to jednak film polityczny. Jest to opowieść uniwersalna, która może, a nawet zdarza się w innych miejscach na świecie. Tak samo jak w przypadku Dzieci z Leningradzkiego tak i w przypadku tego filmu bardzo znacząca była chęć, aby ludzie na świecie mieli świadomość problemu – wielu młodych żyje i umiera na ulicach czy wysypiskach – i starali się go rozwiązać.

Marzenie Julii / Nadejdą lepsze czasy swoją światową premierę miało w listopadzie zeszłego roku podczas  Międzynarodowego Festiwalu Filmów Dokumentalnych IDFA w Amsterdamie. Festiwal ten uważa się za jeden najważniejszych festiwali kina dokumentalnego na świecie. Cieszy to tym bardziej, gdyż obraz otrzymał Specjalną Nagrodę Jury. Teraz i polscy widzowie będą mieli okazję poznać historię Julii i jej towarzyszy oraz  przekonać się o niezwykłej wrażliwości estetycznej i szczeremu spojrzeniu na trudny temat Hanny Polak. Docs Against Gravity zaprasza na znakomity dokument i spotkanie z artystką (13.05, godz. 17:30 / Kino Orzeł).